Çocuğunuza Ödül Verirseniz Ne Olur?

6 Eyl

Günümüzde birçok ebeveyn, çocuklarına, kendi istediklerini yaptırabilmek için veya eğitimleri gibi önemli olan konularda, çocuklarına motivasyon sağlaması için ödülü, etkin olarak kullanmaktadırlar. Peki ödül çocuklarımız için iyi bir pekiştireç midir? Bu sorunun cevabını öğrenebilmek için öncelikle ödülün ne olduğunu iyi bilmek gerekir. Biz nelere ödül diyebiliriz?  

Ödül Nedir, Nelere Ödül Denilebilir? 

Ödül belirli koşulların yerine getirilmesi sonucunda elde edilebilen ve kişi tarafından, cezbedici görülen aktivite veya nesnelerdir. Herhangi bir koşul karşılığında verilmeyen nesneler ise  ödül olmaktan çıkar. Örneğin; çocuğunun, üniversite sınavını kazanması sonucunda araba alacağını söyleyen bir babayı ve çocuğunu düşünelim. Eğer çocuk, sınavı kazanamazsa araba alınmayacağı için  otomatik olarak burada, üniversite sınavını kazanmak, çocuk için araba ödülünün bir koşulunu oluşturur.  Fakat baba, içinden geldiği için çocuğunun üniversite sınavını kazandığını öğrenince, oğlum/kızım, gel sana araba alalım deseydi, burada herhangi bir koşula bağlı kalınmadığı için araba ödül olmaktan çıkacaktı.  

Herhangi bir emeğin sonucunda alınan para veya nesneler ise ödül değil, emeğin karşılığıdır. Yani yapılan bir iş sonucunda alınan paralar veya maaşlar, kişilerin emeklerinin karşılığıdır. 

Ödül İyi Pekiştireç Midir?  

Ödül, istenilen herhangi bir davranışın yerine getirilebilmesi için iyi bir pekiştireç gibi görünebilir. Ancak uzun vadeli bakıldığında çocuklarımız  için aslında ödülün çok da iyi bir pekiştireç olmadığını anlamak, zor değildir. Çünkü; ödül çocuğa başkaları tarafından verilen, dışsal bir motivasyondur. Bu sebeple de çocukların, sorumluluk becerilerini köreltmesine neden olur. Ödül alarak bir davranışı sergilemeye alışan çocuk, ödül verilmediği zamanlarda o davranışı sergilemeyi bırakacaktır. Bu da çocuğun kendi sorumluluğunda olan davranışlar için bile ödül almak istemesine neden olacaktır.  

Ödül aynı zamanda, çocukların performanslarında da düşüklüğe sebep olabilmektedir. Çünkü; ödül büyüdükçe, çocuğun ya başaramazsam ya ödülümü alamazsam gibi endişeleri ortaya çıkmaktadır ve bu da çocuğun strese girmesine sebep olur. Kişi strese kapıldığı anda ise beyin o ortamda bir tehlike olduğunu varsayıyor ve bu da kişinin odaklanma becerisini azaltıyor. Dolayısıyla kişi de normalde sergileyebileceği performansından daha düşük bir performans sergilemiş oluyor.  

Bu noktada çocuklarımızın, istenilen davranışı kazanması için içsel motivasyonunu arttırmalıyız ki çocuklar, yaptıkları şeylerden keyif alabilsinler ve yeni şeyler öğrenmeye hevesli olsunlar.  

Ödül Kullanmadan Çocuklarımıza Yeni Alışkanlıklar veya Davranışlar Kazandırmak Mümkün Müdür?  

Ödül kullanılmadan, çocuklara yeni alışkanlıklar veya davranışlar kazandırabilmek mümkündür. Bunun en güzel yolu ise ‘’model alarak öğrenmedir’’. Model alma, çocuklara alışkanlık kazandırmanın en iyi yoludur. Özellikle küçük çocuklar, anne ve babalarını gözlemleyerek, onlar gibi konuşmaya, onlar gibi davranmaya başlarlar. Örneğin; her yemek öncesi elini yıkayan bir ailenin çocuğu, ilerleyen zamanlarında bu alışkanlığı otomatik olarak kazanmış olacaktır. 

 Unutulmamalıdır ki bir ailenin kendisinde olmayan bir değeri veya kendisinin sergilemediği bir davranışı, çocuğuna kazandırması zordur. Bu nedenle de çocuğa kazandırılmak istenilen alışkanlık veya davranışı öncelikle ebeveynlerin, kendisi kazanmalıdır ki çocuk da bu davranışları, alışkanlıkları kazanabilsin. 

 

STJ Psikolog

Zeynep Merve EROL 

Share:
Leave comment

Arapsuyu Mah. Atatürk Bulv. No: 29/4

Hemen Ara

0552 731 14 53

Çalışma Saatleri

Pzt - Cmt: 10:00 - 20:00

Rezervasyon

info@moralpsikoloji.com